كميت بن زيد اسدى ابو المستهل كميت فرزند زيد بن خنيس بن مخالد از نزاريان مىباشد وى از قبيله‌ى بنى اسد از اعراب شمالى است . كميت در سال 60 هجرى در دوران بنى اميه در كوفه متولّد شد و زندگى خود را زمانى آغاز كرد كه يزيد بن معاويه به جنايتى عظيم در تاريخ انسانيت دست زده بود . كميت از همان كودكى شعر مىگفت و در مسجد كوفه به تعليم اطفال مشغول بود . خود در درس ابو حنيفه شركت مىكرد و از همان‌جا با جدل و قياس و استنباط نيز آشنا شد . وى بسيار زيرك و خوش‌زبان بود . اغلب مورخين وى را از بزرگترين شعراى كوفه و پيشتازان آن عصر مىشمرند . كميت از برجسته‌ترين شاعران شيعى معتقد بود كه زمينه‌ساز تحوّل شعر شد و از شعر در ترويج عقايد و افكار شيعى استفاده مىكرد . نسبت به اخبار و انساب عرب نيز اطلاع كامل داشت و شاعرى لغت‌شناس بود . عصر كميت كه عصر حاكميت امويان است چنين اقتضا مىكرد كه چهره‌هاى سياسى و مخالف دولت اموى به تقيّه رو مىآوردند و كميت در چنين روزگار سختى زبان به ستايش بنى هاشم گشود و با آنكه بيم جان مىرفت به خاطر رضاى حق ، قصيده‌ها و قطعه‌هاى غرّا در مدح اهل بيت سروده است . هرچند هاشميان كوشش كردند چيزى به عنوان صله به دو دهند اما وى نپذيرفت . در تاريخ ادبيات عرب به كمتر شاعرى مىتوان برخورد كرد كه از استحكام عقيده و ايمانى چون كميت برخوردار باشند . سراسر زندگى او ، تبلور عشق وافر به فضيلت و عدالت است . معاصر بودن او با امام سجاد و امام باقر و امام صادق عليهم السّلام و ارتباط پيوسته‌ى او با آنان و طرح سوالات عقيدتى و دينى عمق اعتقاد و توجه او را مىرساند . وى در مكتب آل على ( ع ) تعليم يافته است و مردى مبارز ، معتقد و انسان‌دوست بار آمده است . كميت اهل بيت را وارستگان توانمندى مىداند كه هاله‌اى از قداست و پاكى بر آنها سايه افكنده و آنها تجسم و عينيت اسلام راستين هستند . سروده‌هاى بسيار او در باب اهل بيت ( ع ) از عشق وافر و صدق عاطفه‌ى او حكايت دارد . در اشعار او اگرچه گاهى تعصّباتى نسبت به قبيله و افتخار به نياكان ديده مىشود ، ليكن روح حاكم بر انديشه و رفتار او ، تشيّع است . سروده‌هاى خالصانه او در وصف بنى هاشم به او عظمت خاصى بخشيده است . البته بايد توجه داشت كه كميت از سويى هنر شعر جاهلى را دارا بود و از سوى ديگر تحوّلات اخلاقى و فكرى اسلام را در خود جاى داد و شعرش از جهت قالب و ساخت ظاهرى شبيه شاعران بدوى و از جهت محتوى و مضمون ، آميخته به سياست و جدل و احتجاج بود و او نخستين كسى است كه استدلال و احتجاج در شعر را به شيعه آموخته است . شيخ مفيد مىنويسد : « كميت معنى گفتار امير مؤمنان را كه در كلام منثور حضرتش در حجت‌آورى بر معاويه است را به رشته‌ى نظم كشيد . » « 1 » در مورد تعداد اشعار كميت ، گفته‌اند كه وى به هنگام مرگ 5289 بيت سروده كه آنچه امروز در دست داريم بيش از يك پنجم اشعار او نيست . چيزى بيش از هاشميات كه در مجموعه‌اى به نام « قصايد هاشميات » جمع‌آورى گرديده است و بقيه‌ى آنها به صورت پراكنده در كتابهاى « الاغانى » ، « جمهرة الانساب العرب » ، « خزانة الادب » آورده شده است .

--> ( 1 ) - الفصول ؛ ص 85 .